Η ΜΟΥΣΙΚΗ, ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΗ
Τάνγκο, Βαλς και Μιλόνγκα: Τι Πραγματικά Ακούτε
Μια παράσταση τάνγκο παίζει τρεις διαφορετικούς ρυθμούς, όχι έναν — να πώς να τους ξεχωρίζετε, τι κάνει η ορχήστρα πίσω τους και γιατί η διάθεση αλλάζει συνεχώς.
Δείτε τις ημερομηνίες του Rojo Tango στο GetYourGuide ↗Μία παράσταση, τρεις διαφορετικοί ρυθμοί
Μια παραγωγή τάνγκο δεν παίζει ένα μόνο μουσικό στυλ από την αρχή ως το τέλος — παίζει τρία, και οι εναλλαγές μεταξύ τους είναι ένας λόγος που μια καλοστημένη παράσταση δεν κουράζει ποτέ, ακόμη και με σταθερή διάρκεια. Στις παραδοσιακές αίθουσες μιλόνγκα (τις κοινωνικές εκδηλώσεις, όχι το ομώνυμο μουσικό είδος), οι DJ και οι ζωντανές ορχήστρες οργανώνουν τη βραδιά σε tandas — σειρές τριών ή τεσσάρων τραγουδιών σε ένα στυλ — που τις χωρίζει μια σύντομη ορχηστρική «cortina» που αδειάζει την πίστα ανάμεσα στις σειρές. Μια παραγωγή συμπυκνώνει αυτή την τριμερή δομή στο πρόγραμμά της, έτσι ώστε αυτό που φαίνεται σαν μία συνεχής παράσταση να είναι στην πραγματικότητα τάνγκο, βαλς και μιλόνγκα που εναλλάσσονται κάτω από τη χορογραφία.
Τάνγκο: το περπάτημα, όχι ο εντυπωσιασμός
Το ίδιο το τάνγκο — το είδος που οι περισσότεροι εννοούν όταν λένε «τάνγκο» χωρίς άλλο προσδιορισμό — συνήθως ακούγεται σε ρυθμό 2/4 ή 4/4, σε αρκετά χαλαρή ταχύτητα, χτισμένο γύρω από ένα ρυθμικό σχήμα που λέγεται marcato (ένας βαρύς, τονισμένος χτύπος) σε ισορροπία με το rubato, όπου ο ρυθμός απλώνεται και συμπιέζεται ανάλογα με τη φράση του χορευτή. Είναι πιο αργό και πιο μελωδικό από τους δύο συνοδούς ρυθμούς του, φτιαγμένο για μακριά, πατημένα βήματα παρά για γρήγορη τεχνική, και είναι το ύφος που συνδέεται περισσότερο με το στενό αγκάλιασμα του ζευγαριού. Όταν το άνοιγμα μιας παράστασης περιγράφεται ως «salon tango», αυτός είναι ο ρυθμός από κάτω — σκόπιμος και χωρίς βιασύνη, πιο κοντά σε διάλογο ανάμεσα στους χορευτές παρά σε επίδειξη για το κοινό.
Βαλς: ο τρίσημος ξάδελφος του τάνγκο
Το vals criollo — η εκδοχή του τάνγκο πάνω στο ευρωπαϊκό βαλς — αντικαθιστά τη συνήθη διμερή αίσθηση του είδους με ρυθμό 3/4, το ίδιο μέτρο με ένα βαλς της Βιέννης, αλλά το χορεύει με το αγκάλιασμα και το λεξιλόγιο του τάνγκο αντί για τη στάση της αίθουσας χορού. Το αποτέλεσμα είναι πιο ανάλαφρο και πιο γρήγορο από το ίδιο το τάνγκο, χτισμένο γύρω από συνεχείς στροφές αντί για τις παύσεις και τα κοφτερά αccenti που ορίζουν το περπάτημα του τάνγκο — γι' αυτό οι χορευτές συχνά περιγράφουν το βαλς ως τον ρυθμό όπου το ζευγάρι μοιάζει να γλιστράει αντί να βηματίζει. Είναι το είδος που πιθανότατα φαίνεται αβίαστα ρομαντικό σε ένα κοινό που το βλέπει για πρώτη φορά, ακριβώς επειδή η στροφική, αδιάκοπη κίνησή του διαβάζεται ως ρευστή ακόμη και από κάποιον που δεν έχει μελετήσει ούτε ένα βήμα τάνγκο.
Μιλόνγκα: παλαιότερη, ταχύτερη και με διπλή σημασία
Για να αυξηθεί η σύγχυση, η «μιλόνγκα» σημαίνει δύο διαφορετικά πράγματα στο τάνγκο: μια κοινωνική χορευτική εκδήλωση (αυτή που σχεδόν εξαφανίστηκε κάτω από τις στρατιωτικές δικτατορίες της Αργεντινής) και, ξεχωριστά, έναν μουσικό ρυθμό που στην πραγματικότητα προηγείται του ίδιου του τάνγκο, με ρίζες στις αφροαργεντίνικες και ουρουγουανές επιρροές candombe και habanera που τροφοδότησαν τη διαμόρφωση του τάνγκο τη δεκαετία του 1880. Ως ρυθμός, η μιλόνγκα είναι γρήγορη, συγκοπτόμενη μουσική 2/4, χορεύεται χωρίς τις παύσεις που σημαδεύουν το τάνγκο και συχνά χρησιμοποιεί ένα αναπηδητό διπλό βήμα που λέγεται traspié. Στη σκηνή είναι συνήθως αυτή που ενθουσιάζει το κοινό: ταχύτερη τεχνική, πιο παιχνιδιάρικη διάθεση και η πιο ξεκάθαρη αντίθεση με τα πιο αργά σετ τάνγκο εκατέρωθεν σε ένα καλοδουλεμένο πρόγραμμα.
Τάνγκο, βαλς και μιλόνγκα, σε σύγκριση
| Τάνγκο | Βαλς | Μιλόνγκα | |
|---|---|---|---|
| Μέτρο | 2/4 ή 4/4 | 3/4, ρυθμός βαλς | 2/4, συγκοπτόμενο |
| Αίσθηση | Αργό, τονισμένο, με παύσεις rubato | Ελαφρύ, συνεχώς περιστρεφόμενο | Γρήγορο, αναπηδητό, χωρίς παύσεις |
| Διάθεση | Σοβαρός, στενός εναγκαλισμός | Ρομαντικός, ρέων | Παιχνιδιάρικος, ενεργητικός |
| Προσοχή για | Μακριά, σταθερά βήματα | Ομαλές συνεχείς στροφές | Γρήγορο footwork, traspié διπλά βήματα |
Η orquesta típica: ποιοι παίζουν στην πραγματικότητα
Το όργανο που κάνει το μεγαλύτερο μέρος της συναισθηματικής δουλειάς σε οποιονδήποτε από αυτούς τους τρεις ρυθμούς είναι το bandoneón — συνήθως δύο ή περισσότερα σε μια πλήρη orquesta típica — υποστηριζόμενο από ένα τμήμα εγχόρδων με τρία ή περισσότερα βιολιά (μερικές φορές με βιόλα ή τσέλο), ένα πιάνο και ένα κοντραμπάσο. Κάθε τμήμα έχει τον ρόλο του: τα bandoneones και τα βιολιά μεταφέρουν τη μελωδία και τη λαχταριστή legato φρασεολογία για την οποία είναι γνωστό το tango, ενώ το πιάνο και το μπάσο αρθρώνουν τον υποκείμενο ρυθμό, συμπεριλαμβανομένων ρυθμικών μηχανισμών όπως marcato, síncopa και arrastre που κάνουν μια ορχήστρα tango να ακούγεται αμέσως διαφορετική από ένα jazz combo ή ένα κλασικό κουαρτέτο εγχόρδων που παίζει τις ίδιες νότες. Ένα μικρότερο ζωντανό σύνολο, η μορφή που χρησιμοποιούν πολλά δείπνα-παραστάσεις, διατηρεί περίπου την ίδια κατανομή ρόλων με λιγότερους μουσικούς ανά τμήμα.
Γιατί αυτό έχει σημασία όταν παρακολουθείτε
Τίποτα από αυτά δεν απαιτεί μελέτη για να το απολαύσετε, αλλά το να γνωρίζετε τη δομή των τριών ρυθμών αλλάζει αυτό που προσέχετε: μια ξαφνική μετάβαση από μακριά, σταθερά βήματα σε γρήγορες στροφές είναι πολύ πιθανό το tango να δίνει τη θέση του στο vals, όχι απλώς μια αλλαγή ταχύτητας για χάρη της ίδιας, και μια έκρηξη αναπηδητού, συγκοπτόμενου footwork είναι η milonga να κάνει αυτό που πάντα έκανε η milonga — να κινείται πιο γρήγορα από όλα γύρω της. Είναι η ίδια υποκείμενη λογική πίσω από τη μετάβαση μιας παράστασης από ένα πιο παραδοσιακό εναρκτήριο ύφος σε μια πιο κοντινή, πιο θεατρική στροφή αργότερα: η διάθεση αλλάζει επειδή η μουσική αλλάζει πραγματικά από κάτω, όχι μόνο επειδή αλλάζει η σκηνοθεσία.